Landelijk Advies Toezicht en Handhaving kinderopvang 2026: dit betekent het voor gastouders
GGD GHOR Nederland en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben het Landelijk Advies Toezicht en Handhaving kinderopvang 2026 gepubliceerd. In dit advies staat hoe gemeenten en GGD’en het toezicht op de kinderopvang volgend jaar gaan uitvoeren. Het doel is meer duidelijkheid, betere samenwerking en meer uniformiteit in heel Nederland. Voor gastouders is dit advies belangrijk, omdat het aansluit op de nieuwe kwaliteitseisen die per 1 juli 2026 ingaan.
Waarom een landelijk advies?
- Gemeenten zijn verantwoordelijk voor toezicht en handhaving in de kinderopvang. Zij geven deze taak opdracht aan de GGD. In de praktijk verschilt de uitvoering soms per regio. Met dit landelijke advies maken GGD GHOR Nederland en de VNG gezamenlijke afspraken, zodat toezicht overal op een vergelijkbare manier wordt uitgevoerd.
- Het advies helpt gemeenten en GGD’en om toezicht slimmer in te richten, voldoende tijd te nemen en vooruit te kijken naar toekomstige ontwikkelingen in de sector.
Veranderingen voor de gastouderopvang
Een belangrijk onderdeel van het advies gaat over de versterking van de kwaliteit van de gastouderopvang. Dit hangt samen met aanpassingen in de wet en regelgeving.
De belangrijkste veranderingen zijn:
- Gastouderopvang moet voldoen aan dezelfde pedagogische basisdoelen als kinderdagverblijven en BSO’s
- Iedere gastouder krijgt minimaal 3 uur coaching per jaar per gastouderbureau
- Gastouders werken jaarlijks minimaal 7 uur aan professionele ontwikkeling
- Er wordt gewerkt met een pedagogisch werkplan per opvangvoorziening
Deze veranderingen zijn bedoeld om de kwaliteit van gastouderopvang verder te versterken en beter zichtbaar te maken.
Meer ruimte voor gesprek tijdens toezicht
Ook de manier van toezicht verandert. Inspecteurs krijgen meer tijd voor de dialoog. Tijdens een inspectie wordt niet alleen gekeken of regels worden nageleefd, maar ook hoe kwaliteit in de praktijk wordt geborgd.
- Dat betekent dat er meer aandacht is voor:
- de samenwerking tussen gastouder en gastouderbureau
- de keuzes die een gastouder maakt
- de context van de opvangsituatie
Deze manier van toezicht moet zorgen voor meer inzicht, begrip en evenwichtige handhaving.
Extra middelen en betere planning
- Voor toezicht en handhaving in 2026 worden extra middelen beschikbaar gesteld via het gemeentefonds. Hierdoor is er meer tijd voor inspecties, scholing en communicatie. Omdat de nieuwe kwaliteitseisen pas per juli 2026 ingaan, wordt het toezicht dat jaar gespreid uitgevoerd. Vanaf 2027 geldt het nieuwe toezicht volledig.
- Meer duidelijkheid en gelijkheid
- Tot slot zet het advies in op meer uniformiteit in Nederland. Er komen duidelijke richtlijnen voor het omgaan met signalen over kwaliteit en vaste afspraken over inspecties bij gastouderopvang. Dat geeft rust en duidelijkheid voor gastouders, gastouderbureaus en toezichthouders.
KNGO volgt deze ontwikkelingen op de voet en blijft gastouders informeren over wat dit betekent voor de praktijk. Leden weten en lezen, met het artikel in de online kennisbank