Waarom kinderen dingen steeds opnieuw doen
Ken je dat? Een peuter die tien minuten lang speelgoed door de kamer sleurt, het terugzet, en dan gewoon opnieuw begint. Of die eindeloos dingen op een rij legt en daarna alles weer omgooit. Voor veel gastouders is het een bekend beeld. Soms schattig, soms ook gewoon vermoeiend.
Maar er zit iets slims achter. Jonge kinderen leren niet door uitleg te krijgen. Ze leren door iets te doen, te voelen wat er gebeurt, en het dan nóg een keer te doen. Onderzoekers Jean Piaget en Chris Athey ontdekten dat kinderen zo stap voor stap begrippen opbouwen als “hoog en laag”, “erin en eruit” of oorzaak en gevolg. Niet omdat iemand het uitlegde, maar omdat ze het keer op keer zelf ervoeren.
Dat herhalende gedrag heeft zelfs een naam: spelpatronen. En als je er eenmaal oog voor hebt, zie je ze overal. Het kind dat altijd alles op een rij legt. Dat constant klimt en springt. Dat spullen verstopt en terugzoekt. Dat dingen steeds opnieuw opbouwt om ze daarna om te gooien. Elk kind heeft zo zijn eigen favoriete manier om de wereld te onderzoeken, en herhaalt die net zo lang totdat het echt begrijpt hoe iets werkt.
Wat ook opvalt: kinderen doen dit volledig vanuit zichzelf. Je hoeft er als gastouder weinig voor te doen. Geen speciale activiteiten, geen duur speelgoed. Wat helpt is gewoon ruimte geven, fysiek en in tijd. Een doos, een paar losse spullen, een hoekje om te klimmen. En de vrijheid om iets te herhalen zolang het kind dat wil, zonder dat je het alweer opheft of omleidt naar iets anders.
Dat laatste is misschien wel het belangrijkste. Juist in de gastouderopvang, waar kinderen vaak in een rustige en vertrouwde omgeving zijn, krijgen ze die ruimte. En dat maakt meer verschil dan je zou denken. Lastig blijft het soms, dat is eerlijk. Maar als je weet wat er achter dat herhalende gedrag zit, kijk je er toch net even anders tegenaan. Wat eerst vooral druk of doelloos leek, blijkt een kind dat keihard bezig is.
Bronnen
- Athey, C. (2007). Extending Thought in Young Children. Paul Chapman Publishing.
- Piaget, J. (1952). The Origins of Intelligence in Children. International Universities Press.
- Wynberg, E., Boland, A. & Van der Veen, C. (2022). Visie op object-georiënteerd spel. De Wereld van het Jonge Kind.
- Expertisecentrum Kinderopvang – Spel en spelbegeleiding
- Early Years Blog – Spel stimuleren vanuit spelwerelden