Prikkelverwerking en informatiehonger bij jonge kinderen
Elk kind verwerkt prikkels op zijn eigen manier. Via zien, horen, voelen, ruiken en proeven komt er voortdurend informatie binnen. De hersenen kunnen niet alles tegelijk verwerken. Daarom is er een zogenoemde portierfunctie. Deze portier beoordeelt welke prikkels worden doorgelaten naar de hersenen. Prikkels die waarschuwen voor gevaar gaan altijd door. Andere prikkels moeten interessant of nuttig zijn. Prikkels die weinig toevoegen, zoals steeds hetzelfde geluid of beeld, worden vaak tegengehouden.
Wat is informatiehonger?
Bij sommige baby’s en jonge kinderen staat deze portier extra scherp afgesteld. Zij zijn voortdurend op zoek naar nieuwe informatie. Ze kijken langer naar dingen waar iets nieuws uit te leren valt en haken af zodra ze het doorhebben. Dit noemen we informatiehonger. Deze kinderen doen al vroeg veel ervaringen op. Daardoor leren ze snel, maar raken ze ook sneller verveeld bij herhaling. Dat kan zich uiten in onrust, veel bewegen of het steeds wisselen van activiteit. Onderzoek laat zien dat deze nieuwsgierigheid later samen kan hangen met een voorsprong in taal en kennis. Tegelijkertijd geldt: kinderen die minder prikkelgericht zijn, lopen geen achterstand op. Het zijn gewoon verschillen in ontwikkeling.
Overgevoeligheid en alertheid
Bij sommige kinderen gaat informatiehonger samen met prikkelgevoeligheid. De zintuigen staan als het ware altijd aan. Dit wordt ook wel hoge alertheid genoemd. Geluiden, geuren of aanrakingen kunnen dan extra intens worden beleefd. Een kind kan hier zelf last van hebben, maar ook zijn omgeving kan dit merken in gedrag. Het helpt om dit te zien als een signaal van hoe het kind informatie verwerkt, niet als lastig gedrag.
Wat kun je doen als gastouder?
Je kunt prikkelverwerking niet veranderen, maar je kunt er wel goed op aansluiten.
Praktische tips:
- Wissel kleine materialen af in plaats van veel tegelijk aanbieden
- Volg waar het kind naar kijkt of grijpt
- Benoem wat je ziet in korte, rustige zinnen
- Geef ruimte om te ontdekken en wacht even af
- Zorg voor momenten van rust na veel prikkels
- Door bewust om te gaan met prikkels help je kinderen zich veilig, ontspannen en nieuwsgierig te ontwikkelen.
Bronnen:
- Sammels, M., & Rol, W. (2021). Uitdagende peuters en kleuters uitdagen: (on)gewenst gedrag bij een ontwikkelingsvoorsprong. Antwerpen Apeldoorn: Garant.
- Baby & Child Research Center. (2026, 11 januari). Worden leergierige baby’s slimme kleuters?
https://babyandchild.nl/worden-leergierige-babys-slimme-kleuters/ - de Boer, E. R., Poli, F., Meyer, M., Mars, R. B., & Hunnius, S. (2026). Individual Differences in Infants’ Curiosity Are Linked to Cognitive Capacity in Early Childhood. Developmental Science, 29(1), e70090. https://doi.org/10.1111/desc.70090
- Nederlands Jeugdinstituut. (z.d.). Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence Fourth Edition.
https://www.nji.nl/databanken/instrumenten/wechsler-preschool-and-primary-scale-of-intelligence-fourth-edition