Een grapje kan helpen, maar wanneer is het niet meer leuk?
Samen lachen is een vanzelfsprekend onderdeel van de gastouderopvang. Toch heeft humor ook een pedagogische kant. Een grapje kan helpen om contact te maken of een lastige situatie gemakkelijker te laten verlopen. Maar kinderen moeten nog leren wanneer iemand anders een grapje niet leuk vindt. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) benoemt humor als een mogelijke manier om kinderen positief te begeleiden. Een speelse aanpak kan soms helpen om weerstand te verminderen en een situatie ontspannen te houden.
Humor bij dagelijkse opvoedmomenten
Gastouders maken regelmatig mee dat kinderen weinig zin hebben om op te ruimen, zich aan te kleden of aan tafel te komen. Een luchtige reactie kan dan soms beter werken dan dezelfde opdracht meerdere keren herhalen. Door een afspraak op een speelse manier onder de aandacht te brengen, blijft het contact met het kind prettig. Dat betekent niet dat humor een oplossing is voor iedere situatie. Wanneer een kind boos, bang of verdrietig is, blijft het belangrijk om eerst aandacht te besteden aan wat het kind voelt. Humor werkt vooral als deze past bij de situatie en het kind zich serieus genomen voelt.
Samen lachen of iemand uitlachen?
In een opvanggroep kan een grapje ook verkeerd vallen. Vooral jonge kinderen hebben nog moeite om te begrijpen dat anderen dezelfde situatie anders kunnen ervaren. Een peuter die hard moet lachen wanneer een ander kind iets laat vallen, heeft mogelijk nog niet in de gaten dat het andere kind daarvan schrikt. Een gastouder kan helpen door gevoelens te benoemen en uit te leggen waarom een ander kind iets niet leuk vindt. Ook oudere kinderen hebben soms begeleiding nodig. Zij kunnen grapjes maken die voor jongere kinderen moeilijk te begrijpen zijn of als plagen worden ervaren. Door aandacht te hebben voor de reacties van kinderen, kan de gastouder voorkomen dat plagen uitloopt op buitensluiten of kwetsen.
Ruimte voor plezier
Humor hoeft niet als aparte activiteit te worden georganiseerd. Juist spontane momenten kunnen bijdragen aan een prettige sfeer. De pedagogische uitdaging zit in het vinden van een goede balans. Ruimte geven aan plezier, zonder voorbij te gaan aan de gevoelens en grenzen van kinderen. Dat vraagt om goed kijken, luisteren en reageren op wat er in de groep gebeurt. In de online kennisbank van KNGO besteden we aandacht aan de rol van humor in de gastouderopvang. Je leest hoe humor kan helpen bij het begeleiden van kinderen, wanneer je beter geen grapje kunt maken en hoe je kinderen leert rekening te houden met elkaar.
KNGO leden weten meer. Log in op onze online kennisbank en lees het artikel Humor in de gastouderopvang: samen lachen, maar niet om elkaar.
Bronnen: Nederlands Jeugdinstituut, informatie over regels en grenzen stellen en omgaan met emoties.