Nieuwe cijfers kinderopvang
Het totale gebruik van kinderopvang blijft groeien. Toch laat de gastouderopvang een andere ontwikkeling zien. In het eerste kwartaal van 2026 maakten gemiddeld 66.000 kinderen gebruik van gastouderopvang. Dat zijn er 7.000 minder dan een jaar eerder, een daling van 9,6 procent. In totaal maakten 930.000 kinderen gebruik van kinderopvangtoeslag. Dat zijn er 9.000 meer dan in het eerste kwartaal van 2025. De groei komt vooral door de buitenschoolse opvang. Daar nam het aantal kinderen met 21.000 toe. Het gebruik van dagopvang en gastouderopvang nam juist af.
Aantal gastouderlocaties blijft dalen
Ook het aantal gastouderlocaties loopt verder terug. Begin april 2026 waren er 13.560 geregistreerde gastouderlocaties. In januari 2020 waren dat er nog 25.237. Daarmee is het aantal locaties in ruim zes jaar tijd bijna gehalveerd. Alleen al in het eerste kwartaal van 2026 kwamen er 232 locaties minder bij in het register. Tegelijkertijd groeit het aantal locaties voor dagopvang en buitenschoolse opvang nog steeds.
Kinderen blijven wel ongeveer evenveel uren komen
Opvallend is dat het gemiddeld aantal opvanguren per kind stabiel blijft. Kinderen van 0 tot en met 3 jaar maakten in het eerste kwartaal gemiddeld 72,5 uur per maand gebruik van gastouderopvang. Voor kinderen van 4 tot en met 11 jaar was dat 41,6 uur per maand. Beide aantallen liggen iets hoger dan een jaar eerder. De daling zit dus vooral in het aantal kinderen en het aantal locaties, niet in de intensiteit waarmee bestaande gezinnen gebruikmaken van gastouderopvang.
Tarieven gastouderopvang
De gemiddelde uurtarieven voor gastouderopvang lagen in het eerste kwartaal van 2026 op:
€ 8,74 voor kinderen van 0 tot 4 jaar
€ 8,66 voor kinderen van 4 tot 12 jaar
Bij gastouderopvang blijft het verschil tussen het gemiddelde tarief en het maximale uurtarief waarover ouders kinderopvangtoeslag ontvangen groter dan bij dagopvang en buitenschoolse opvang.
Wat kan deze ontwikkeling betekenen?
De verdere daling van het aantal gastouders kan gevolgen hebben voor de keuzevrijheid van ouders, vooral in regio’s waar het aanbod van andere opvangvormen beperkter is. Ook kan de beschikbaarheid van kleinschalige en flexibele opvang daardoor verder onder druk komen te staan. Tegelijkertijd laten de cijfers niet zien waarom gastouders stoppen of waarom minder kinderen gebruikmaken van gastouderopvang. Daarvoor is aanvullende duiding nodig. Wel is duidelijk dat de gastouderopvang zich anders ontwikkelt dan de rest van de kinderopvangsector en dat het belangrijk is om deze trend nauwlettend te blijven volgen.
Een ontwikkeling om te blijven volgen
De cijfers laten een duidelijke trend zien. Terwijl de kinderopvangsector als geheel groeit, wordt de gastouderopvang kleiner. Voor KNGO is dat een belangrijke ontwikkeling om scherp te blijven volgen. Niet alleen vanwege de aantallen, maar ook vanwege de mogelijke gevolgen voor de beschikbaarheid, toegankelijkheid en positie van professionele gastouderopvang.
Bron: Rijksoverheid, kwartaalrapportage kinderopvang eerste kwartaal 2026