Spelen met een bakje water? Dit leert een kind er echt van
Een kind dat eindeloos speelt met een bakje, een dekseltje of wat water. Voor veel volwassenen lijkt het simpel spel. Maar volgens onderzoekers zit er juist een belangrijke vorm van leren achter. Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam en Hogeschool IPABO beschrijven dit als object-georiënteerd spel: het spelen met voorwerpen en materialen uit de directe omgeving. Dit type spel komt bij vrijwel alle jonge kinderen voor en speelt een grotere rol in hun ontwikkeling dan vaak wordt gedacht.
Spelen is onderzoeken
Wat opvalt aan dit soort spel, is dat kinderen niet zomaar bezig zijn. Ze zijn voortdurend aan het ontdekken wat een voorwerp kan. In eerste instantie gebeurt dat door te voelen en te proberen. Hoe reageert water? Wat gebeurt er als iets open en dicht kan? Door die handelingen steeds te herhalen, krijgen kinderen grip op wat ze zien en doen.
Van ontdekken naar betekenis
Na verloop van tijd verandert het spel. Kinderen gaan een voorwerp doelgericht gebruiken. Ze vullen, combineren en testen wat er gebeurt. Daarna ontstaat er iets nieuws: een voorwerp krijgt een andere betekenis. Een bakje wordt bijvoorbeeld een “machine”. Dat vraagt om verbeelding, maar ook om inzicht in hoe iets werkt. Volgens de onderzoekers bouwen deze vormen van spel op elkaar voort, maar blijven ze ook naast elkaar bestaan. Kinderen blijven dus ontdekken, proberen en verzinnen, ook als ze zich verder ontwikkelen.
Leren op meerdere gebieden tegelijk
Wat dit spel bijzonder maakt, is dat het meerdere ontwikkelingsgebieden tegelijk raakt. Tijdens het spelen koppelen kinderen woorden aan wat ze doen, oefenen ze hun motoriek en ontwikkelen ze inzicht in oorzaak en gevolg. Daarnaast speelt de omgeving een rol. Kinderen leren door te kijken naar anderen en gedrag na te doen. In het begin nog ongericht, later steeds preciezer.
Klein spel, grote betekenis
Omdat dit spel zo alledaags is, wordt het makkelijk over het hoofd gezien. Toch laat onderzoek zien dat juist in deze momenten veel ontwikkeling plaatsvindt. Wat eruitziet als eenvoudig spel, blijkt een proces waarin kinderen stap voor stap begrijpen hoe de wereld om hen heen werkt.
Bron: Wynberg, E., Boland, A. & Van der Veen, C. (2022). Visie op object-georiënteerd spel. De Wereld van het Jonge Kind.