September brengt nieuwe kinderen en nieuwe ritmes in de opvang
Na de zomervakantie verandert er vaak veel in de gastouderopvang. Er starten nieuwe kinderen, opvangdagen worden aangepast en kinderen die naar de basisschool gaan komen op andere tijden. Voor gastouders is dit een goed moment om bewust stil te staan bij het wennen.
Wennen is een proces
Wennen is meer dan een eerste kennismaking of een paar uurtjes opvang. Een kind moet jou als gastouder leren kennen, vertrouwd raken met de opvangomgeving en wennen aan de andere kinderen die op dezelfde momenten aanwezig zijn. Hoe lang dat duurt, verschilt per kind. Het ene kind huilt bij het afscheid en speelt daarna al snel. Een ander kind lijkt zich makkelijk aan te passen, maar is thuis bijvoorbeeld vermoeider of sneller uit zijn doen. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het afscheid te kijken, maar naar het hele gedrag van een kind. Ook voor andere kinderen verandert er iets. De komst van een nieuw kind heeft niet alleen invloed op het kind zelf. Ook kinderen die al langer bij jou komen, merken dat er iets verandert. Jouw aandacht wordt anders verdeeld, er komt iemand bij aan tafel en speelgoed en vertrouwde momenten worden ineens gedeeld met een nieuw kind. Sommige kinderen vragen daardoor tijdelijk meer aandacht of zoeken vaker bevestiging. Dat hoeft geen reden tot zorg te zijn. Verandering kan even onrust geven.
Vaste gewoontes en herkenbare momenten helpen om opnieuw een vertrouwd ritme te vinden. Wat helpt in de eerste weken?
- Voorspelbaarheid is belangrijk. Een herkenbare volgorde van eten, spelen, rusten en naar buiten gaan geeft kinderen houvast.
- Ook een vast afscheidsritueel kan helpen. Houd het kort en duidelijk en probeer het iedere keer op dezelfde manier te doen.
- Geef een nieuw kind daarnaast ruimte om eerst te kijken. Niet ieder kind wil meteen meedoen. Observeren is ook een manier om de nieuwe omgeving, jou en de andere kinderen te leren kennen.
- Blijf ondertussen goed afstemmen met ouders. Vertel concreet wat je hebt gezien. Niet alleen dat het ‘goed ging’, maar bijvoorbeeld dat een kind na het afscheid rustig een boekje ging bekijken, goed gegeten heeft of juist moeite had om in slaap te komen.
Wennen en je pedagogisch werkplan
Sinds 1 juli 2026 heeft iedere gastouder een pedagogisch werkplan. Daarin beschrijf je hoe je het pedagogisch beleid van je gastouderbureau toepast in je eigen opvang. Je kunt daarin ook beschrijven hoe je omgaat met nieuwe kinderen en het wennen. Dat is niet als afzonderlijk onderdeel verplicht, maar het kan wel helpen om concreet te maken hoe je werkt aan emotionele veiligheid. Het onderwerp leent zich bovendien goed voor een gesprek met ouders, je bemiddelingsmedewerker of pedagogisch coach. Verder lezen: in de KNGO kennisbank lees je meer over het opbouwen van een wenperiode, signalen waarop je kunt letten en samenwerken met ouders.