Gastouderopvang krimpt door, terwijl behoefte aan kleinschalige opvang blijft
Het aantal gastouders en kindplaatsen in de gastouderopvang blijft al jaren dalen. Uit het Sectorrapport Kinderopvang jaarcijfers 2024 blijkt dat deze ontwikkeling zich ook in 2025 doorzet. In juli 2025 telt Nederland nog 85.236 kindplaatsen in de gastouderopvang. Dat zijn er bijna 25.000 minder dan drie jaar eerder. Ook het aantal gastouderlocaties is in die periode sterk afgenomen
Waarom stoppen gastouders?
De afname van het aantal gastouders is geen nieuwe trend. Al langer is bekend dat gastouders stoppen vanwege een stapeling van factoren. Eerder onderzoek in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laat zien dat vooral toenemende wet en regelgeving een rol speelt. Denk aan strengere eisen aan speeltoestellen, administratie en belastingregels. Opvallend is dat slechts een klein deel van de stoppende gastouders doorstroomt naar werk in de reguliere kinderopvang. De kennis en ervaring die zij hebben opgebouwd, gaat daarmee grotendeels verloren voor de sector als geheel.
Wat betekent dit voor ouders en kinderen?
De gastouderopvang vervult een specifieke rol binnen het opvangstelsel. Het gaat vaak om kleinschalige opvang, met vaste gezichten, een huiselijke setting en meer flexibiliteit in tijden. Juist ouders die onregelmatig werken of bewust kiezen voor een kleinere opvangvorm, weten de gastouderopvang te vinden. De cijfers laten zien dat deze vorm van opvang onder druk staat, terwijl de behoefte eraan niet per se afneemt. Dat roept vragen op over de balans in het aanbod van kinderopvang en de ruimte die verschillende opvangvormen krijgen binnen het huidige stelsel.
Meer dan cijfers alleen
De krimp van de gastouderopvang is niet alleen een kwestie van aantallen. Het raakt ook aan thema’s als keuzevrijheid voor ouders, werkdruk, professionele ruimte en waardering voor kleinschalig pedagogisch werk. Tegelijkertijd staan veel gastouders die nog actief zijn voor grote uitdagingen, terwijl zij met overtuiging blijven kiezen voor hun vak. Het Sectorrapport Kinderopvang jaarcijfers 2024 is nadrukkelijk een cijfermatig rapport. Het brengt ontwikkelingen in aantallen, capaciteit en financiën in beeld, maar gaat niet in op ervaringen of waardering van ouders. Het rapport zegt dus niets over waarom ouders voor gastouderopvang kiezen, hoe zij de kwaliteit ervaren of welke betekenis kleinschalige opvang voor gezinnen heeft. De cijfers laten zien dát de gastouderopvang krimpt, maar niet wat deze opvangvorm betekent in het dagelijks leven van ouders en kinderen.
De rol van KNGO
KNGO is een online kennisnetwerk en volgt deze ontwikkelingen om context en duiding te bieden. Niet om te oordelen, maar om zichtbaar te maken wat cijfers betekenen voor de praktijk. Door kennis te delen, ervaringen te bundelen en ontwikkelingen te verklaren, wil KNGO bijdragen aan een toekomst waarin ook de gastouderopvang een volwaardige en herkenbare plek blijft innemen binnen de kinderopvang.